Mã vạch GS1 và mã QR: doanh nghiệp cần cái nào, hay cần cả hai?
Bạn vừa đăng ký mã vạch GS1, in lên bao bì, hàng đã vào được siêu thị. Rồi một ngày đại lý gửi ảnh một hộp hàng giả. Mã vạch y hệt, quét vẫn ra đúng tên sản phẩm của bạn. Bạn tự hỏi: vậy mã vạch để làm gì, có cần thêm mã QR không?
Câu trả lời ngắn: mã vạch GS1 và mã QR làm hai việc khác nhau. Mã vạch GS1 cho biết đây là loại sản phẩm nào, để bán qua quầy thu ngân. Mã QR riêng cho biết đây là chiếc sản phẩm nào, để chống giả, tích điểm, truy xuất. Đa số nhà sản xuất bán qua đại lý sẽ cần cả hai.
Mã vạch GS1 là gì, dùng để làm gì?
GS1 là tổ chức quốc tế quản lý hệ thống mã số mã vạch dùng trong thương mại. Ở Việt Nam, mã được cấp qua Trung tâm Mã số mã vạch Quốc gia (GS1 Việt Nam). Mã sản phẩm phổ biến nhất là GTIN-13, in thành mã vạch EAN-13 với đầu số 893.
Nói đời thường, GTIN giống như “số căn cước” của một mặt hàng. Chai dầu gội 300ml hương bạc hà có một mã. Chai 500ml có mã khác. Nhưng 10.000 chai 300ml hương bạc hà thì dùng chung một mã.
Mã vạch GS1 làm tốt các việc sau:
- Máy quầy thu ngân đọc ra tên và giá sản phẩm.
- Siêu thị, nhà phân phối nhập kho, đếm hàng nhanh.
- Nhiều chuỗi bán lẻ và sàn thương mại điện tử yêu cầu mã GTIN khi nhận hàng.
Nếu muốn tìm hiểu kỹ cấu trúc mã và thủ tục đăng ký, bạn xem thêm bài mã số mã vạch: những điều bạn nên biết.
Mã QR riêng từng sản phẩm khác gì?
Mã QR là mã hai chiều, điện thoại nào cũng quét được bằng camera. Điểm khác quan trọng không nằm ở hình dạng. Nó nằm ở chỗ mỗi sản phẩm mang một mã QR khác nhau.
Khi người mua quét, hệ thống biết chính xác chiếc hộp đó. Nó được sản xuất lô nào, xuất cho đại lý nào, đã có ai quét trước chưa. Nếu một mã bị quét ở nhiều tỉnh khác nhau, khả năng cao mã đó đã bị sao chép.
Đây là lý do mã QR riêng làm được những việc mà mã vạch chung không làm được: xác thực hàng thật, tích điểm cho thợ và đại lý, bảo hành điện tử, truy xuất nguồn gốc theo từng sản phẩm. Bài mã QR truy xuất nguồn gốc giải thích kỹ hơn phần này.
So sánh mã vạch GS1 và mã QR: bảng nhìn nhanh
| Tiêu chí | Mã vạch GS1 (EAN-13) | Mã QR riêng từng sản phẩm |
|---|---|---|
| Định danh | Theo loại sản phẩm | Theo từng chiếc sản phẩm |
| Ai quét | Máy thu ngân, máy kho | Người mua, đại lý, thợ bằng điện thoại |
| Chống giả | Không: mã chung, in lại được | Có: biết mã đã quét chưa, quét ở đâu |
| Tích điểm, khuyến mãi | Không | Có |
| Dữ liệu người mua | Không | Có, nếu người mua đồng ý để lại |
| Nơi cấp | GS1 Việt Nam | Phần mềm quản lý mã của doanh nghiệp |
Vì sao mã vạch không chống được hàng giả?
Nhiều chủ doanh nghiệp nghĩ có mã vạch là có “bảo vệ”. Thật ra không phải vậy. Mã vạch là mã công khai, giống nhau trên mọi hộp cùng loại.
Kẻ làm giả chỉ cần chụp mã vạch trên một hộp thật rồi in lại. Người mua quét bằng ứng dụng đọc mã vạch, vẫn ra đúng tên sản phẩm. Chúng tôi đã viết riêng về chuyện này trong bài check mã vạch có biết hàng thật không.
Mã QR riêng thì khác. Kẻ gian có thể chép một mã, nhưng không chép được cả dãy mã chưa phát hành. Và mã chép sẽ lộ ra khi bị quét nhiều lần ở nhiều nơi.
Xu hướng: mã QR chứa luôn mã GTIN
GS1 đang đẩy mạnh mã hai chiều. Theo GS1 Hoa Kỳ, chương trình “Sunrise 2027” hướng tới việc ngành bán lẻ chuyển dần từ mã vạch một chiều sang mã hai chiều như mã QR. Khi đó, mã QR theo chuẩn GS1 Digital Link có thể chứa mã GTIN, kèm thông tin như lô hay hạn dùng.
Điều này không có nghĩa mã vạch EAN-13 sẽ bị bỏ ngay. GS1 Hoa Kỳ mô tả 2027 là một mốc chuyển đổi, không phải hạn chót bắt buộc. Ở Việt Nam, chúng tôi chưa thấy văn bản nào yêu cầu thay mã vạch bằng mã QR. Vì vậy, lúc này cứ giữ mã vạch và thêm mã QR bên cạnh là cách chắc ăn.
Doanh nghiệp nên chọn mã vạch GS1, mã QR hay cả hai?
Bạn có thể tự trả lời bằng ba câu hỏi:
- Có bán qua siêu thị, chuỗi bán lẻ, sàn lớn không? Có thì cần mã vạch GS1.
- Có bị làm giả, nhái bao bì, hay lo sẽ bị không? Có thì cần mã QR riêng từng sản phẩm.
- Có muốn biết hàng đi đâu, ai mua, giữ chân đại lý, thợ không? Có thì cần mã QR riêng.
Giả sử bạn là xưởng phân bón bán qua 200 đại lý, không vào siêu thị (đây là ví dụ minh họa). Mã QR riêng sẽ quan trọng hơn mã vạch. Ngược lại, một xưởng bánh kẹo chỉ bán vào chuỗi cửa hàng tiện lợi thì mã vạch GS1 là việc cần làm trước.
Một lưu ý nữa: nhiều nhóm hàng sắp phải truy xuất nguồn gốc theo quy định mới. Bạn có thể tra nhanh trong bài hàng hóa nào bắt buộc truy xuất nguồn gốc.
Cách đặt hai mã trên cùng bao bì
- Giữ mã vạch GS1 như cũ. Vị trí quen thuộc ở mặt sau hoặc đáy hộp, để nhân viên thu ngân dễ quét.
- Thêm mã QR riêng. In trên tem dán hoặc in thẳng lên bao bì. Hàng dễ bị dùng lại vỏ thì nên đặt mã dưới nắp hoặc dưới lớp cào.
- Ghi một dòng mời quét. Ví dụ: “Quét để kiểm tra hàng thật và nhận điểm”.
- Theo dõi lượt quét. Xem mã nào quét ở đâu, mã nào bị quét bất thường, đại lý nào bán chạy.
Hai mã nên cách nhau một khoảng để máy thu ngân không đọc nhầm. Bạn có thể xem các mẫu tem chống hàng giả có mã QR để chọn kiểu phù hợp.
HangReal giúp gì?
HangReal không cấp mã vạch GS1. Phần đó bạn đăng ký với GS1 Việt Nam. Chúng tôi lo phần mã QR riêng cho từng sản phẩm:
- Tạo dãy mã QR không trùng, in tem hoặc in thẳng lên bao bì.
- Người mua quét bằng camera điện thoại, không cần cài app.
- Cảnh báo khi một mã bị quét bất thường.
- Tích điểm, đổi quà, quản lý nhà phân phối ở các gói cao hơn.
Gói Mini QR từ 3.500.000đ cho 50.000 mã, Growth QR từ 12.000.000đ cho 300.000 mã có tích điểm và quản lý nhà phân phối (giá chưa VAT). Chi tiết tại bảng giá HangReal.
Câu hỏi thường gặp
Có mã QR rồi thì có cần đăng ký mã vạch GS1 nữa không?
Nếu bạn bán vào siêu thị, chuỗi cửa hàng hay sàn thương mại điện tử yêu cầu mã GTIN, bạn vẫn cần mã vạch GS1. Mã QR riêng từng sản phẩm không thay được mã GTIN ở quầy thu ngân. Hai mã làm hai việc khác nhau.
Mã vạch GS1 có chống hàng giả được không?
Không. Mọi hộp cùng loại mang chung một mã vạch, nên kẻ làm giả chỉ cần in lại y hệt. Quét mã vạch chỉ cho biết đó là loại sản phẩm nào, không cho biết hộp đó thật hay giả.
Có thể chỉ in một mã QR thay cho cả hai không?
Về kỹ thuật, GS1 có chuẩn GS1 Digital Link để đưa mã GTIN vào mã QR. Nhưng không phải máy quét ở cửa hàng nào cũng đọc được loại mã này. Vì vậy cách an toàn lúc này vẫn là in cả hai.
Mã QR riêng từng sản phẩm có tốn nhiều chi phí in không?
Mã QR có thể in trên tem dán hoặc in thẳng lên bao bì bằng máy in phun. Chi phí phụ thuộc số lượng và cách in. Phần mềm quản lý mã tại HangReal có gói từ 3.500.000đ cho 50.000 mã (chưa VAT).
Bạn muốn xem mã QR chạy thế nào trên sản phẩm của mình?
Gửi cho chúng tôi một mẫu bao bì. Chúng tôi sẽ gợi ý vị trí đặt mã và cho bạn quét thử.
- Nhận demo miễn phí
- Zalo: 0943 822 783
- Hotline: 0868.534.623 · Email: info@hangreal.vn
Nguồn tham khảo
- GS1 – Global Trade Item Number (GTIN): gs1.org/standards/id-keys/gtin
- GS1 US – What is GS1 Sunrise 2027?: gs1us.org
- Nghị định 13/2022/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 74/2018/NĐ-CP (có quy định về đăng ký, sử dụng mã số, mã vạch).