Mã QR truy xuất nguồn gốc: khác gì QR thường và cách tạo cho sản phẩm
Mã QR truy xuất nguồn gốc là mã QR in trên sản phẩm, khi quét sẽ hiện thông tin của chính sản phẩm hoặc lô hàng đó: tên, nơi sản xuất, xuất xứ, số lô, hạn dùng và các công đoạn đã đi qua. Khác với mã QR thường chỉ dẫn tới một nội dung cố định, mã QR truy xuất gắn với dữ liệu riêng, được cập nhật theo chuỗi cung ứng và phải tuân theo tiêu chuẩn về mã và vật mang dữ liệu.
Mã QR truy xuất nguồn gốc là gì?
Trong hệ thống truy xuất nguồn gốc, mã QR đóng vai trò vật mang dữ liệu: nó chứa mã định danh của sản phẩm hoặc lô hàng, và thiết bị (thường là camera điện thoại) đọc được. Phía sau mã là một bản ghi dữ liệu lưu trên hệ thống của doanh nghiệp hoặc nền tảng truy xuất.
Nếu bạn chưa nắm khái niệm truy xuất theo lô và theo từng sản phẩm, hãy đọc trước bài truy xuất nguồn gốc là gì. Bài này tập trung vào chiếc mã QR: nó khác QR thường ra sao, phải hiện thông tin gì và tạo thế nào.
Mã QR truy xuất nguồn gốc khác mã QR thường thế nào?
Về hình thức, hai loại mã trông giống nhau. Khác biệt nằm ở dữ liệu phía sau và cách quản lý:
| Tiêu chí | Mã QR thường | Mã QR truy xuất nguồn gốc |
|---|---|---|
| Nội dung | Một đường link hoặc đoạn văn bản cố định | Dữ liệu của sản phẩm, lô hàng và hành trình |
| Số lượng mã | Một mã dùng cho mọi sản phẩm | Một mã cho mỗi lô, hoặc mỗi sản phẩm một mã |
| Cập nhật | Mã tĩnh: đổi nội dung là phải in lại | Cập nhật dữ liệu trên hệ thống, giữ nguyên mã đã in |
| Lịch sử quét | Không có | Ghi nhận thời gian, khu vực quét |
| Chống hàng giả | Không | Mã riêng từng sản phẩm giúp phát hiện mã bị quét bất thường |
| Tiêu chuẩn | Không yêu cầu | Mã theo TCVN 13274, vật mang dữ liệu theo TCVN 13275 |
Một mã QR in chung trên bao bì, dẫn về trang giới thiệu sản phẩm, không phải mã truy xuất nguồn gốc theo đúng nghĩa. Nó chỉ cho biết thông tin chung, không cho biết sản phẩm bạn đang cầm thuộc lô nào, sản xuất ngày nào. Bài mã QR code trên sản phẩm giải thích thêm các công dụng phổ biến của QR trên bao bì.
Quét mã QR truy xuất nguồn gốc phải hiện thông tin gì?
Nghị định 37/2026/NĐ-CP (Điều 23) quy định thông tin để người tiêu dùng tra cứu tối thiểu gồm:
- Tên sản phẩm, hàng hóa;
- Hình ảnh sản phẩm;
- Tên, địa chỉ đơn vị sản xuất, kinh doanh;
- Xuất xứ;
- Thương hiệu;
- Số lô/mẻ hoặc số sê-ri (nếu có);
- Hạn sử dụng (nếu có).
Dữ liệu kết nối lên Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc quốc gia còn phải có thêm các sự kiện theo dõi trọng yếu kèm thời gian và các tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng. Theo Nghị định này, việc kết nối là bắt buộc với sản phẩm rủi ro cao thuộc danh mục do Bộ quản lý ngành công bố; doanh nghiệp khác có thể đăng ký kết nối tự nguyện. Xem danh mục tại bài hàng hóa bắt buộc truy xuất nguồn gốc.
Ngoài phần tối thiểu, doanh nghiệp có thể hiển thị thêm hướng dẫn sử dụng, chứng nhận, kênh liên hệ, chương trình tích điểm. Miễn là phần thông tin bắt buộc rõ ràng và đúng với lô hàng thực tế.
Tiêu chuẩn áp dụng cho mã QR truy xuất nguồn gốc
Doanh nghiệp không cần thuộc lòng tiêu chuẩn, nhưng nên biết để hỏi đúng khi chọn nhà cung cấp:
- TCVN 13274:2020 – mã truy vết sản phẩm và mã truy vết địa điểm.
- TCVN 13275:2020 – định dạng vật mang dữ liệu (như mã QR, mã vạch).
- TCVN 12850 hoặc Tiêu chuẩn truy xuất toàn cầu của GS1 – cách ghi nhận các sự kiện trọng yếu trong chuỗi cung ứng.
- GS1 Digital Link – cách đưa mã định danh GS1 vào một đường link web, để một lần quét có thể dẫn tới thông tin sản phẩm, tình trạng thu hồi, dữ liệu truy xuất hay đăng ký bảo hành.
Từ 1/1/2027, Nghị định 372/2026/NĐ-CP đưa vào mã định danh UID dạng đường dẫn (digital link) phù hợp tiêu chuẩn quốc gia và tiêu chuẩn GS1 quốc tế, do Nền tảng quốc gia tự động tạo. Mỗi mã UID chỉ gắn với một sản phẩm hoặc một lô, mẻ cụ thể. Doanh nghiệp làm hàng rủi ro cao cần theo dõi hướng dẫn cấu trúc mã UID của cơ quan quản lý.
Nghị định 37/2026/NĐ-CP cũng yêu cầu hệ thống truy xuất nguồn gốc được công bố hợp chuẩn theo quy định. Khi chọn phần mềm cho hàng thuộc diện bắt buộc, hãy hỏi nhà cung cấp về điểm này.
Cách tạo mã QR truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm
Quy trình chung gồm 5 bước:
- Chuẩn hóa dữ liệu: tên, hình ảnh, nhà sản xuất, xuất xứ, thương hiệu, số lô, hạn dùng, tiêu chuẩn áp dụng. Đây là phần tốn công nhất nhưng quyết định chất lượng cả hệ thống.
- Chọn cách định danh: theo lô, theo từng sản phẩm hoặc kết hợp, tùy ngành hàng và mức độ bị làm giả.
- Sinh mã trên hệ thống: mỗi mã gắn với một bản ghi dữ liệu, không trùng lặp.
- In và gắn mã: in thẳng lên bao bì hoặc in tem dán. Mã cần đủ lớn, đủ tương phản, không nằm trên nếp gấp để quét được dễ dàng.
- Kích hoạt và theo dõi: cập nhật dữ liệu lô khi xuất hàng, theo dõi lượt quét và xử lý cảnh báo khi một mã bị quét bất thường.
Dùng công cụ tạo mã QR miễn phí có được không?
Công cụ tạo mã QR miễn phí phù hợp để làm mã dẫn tới website, fanpage hoặc thử bố cục bao bì. Nhưng nó tạo mã tĩnh, một mã cho mọi sản phẩm, không có dữ liệu theo lô, không lưu lịch sử quét. Muốn truy xuất thật sự, bạn cần một phần mềm quản lý mã và dữ liệu phía sau.
In mã lên bao bì hay dán tem?
Truy xuất theo lô có thể in thẳng mã lên bao bì cùng lúc in số lô. Truy xuất theo từng sản phẩm cần in dữ liệu biến đổi (mỗi bao bì một mã khác nhau) hoặc dán tem đã in sẵn mã. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, dán tem thường dễ triển khai hơn vì không phải thay đổi dây chuyền in bao bì. Xem thêm về in tem chống hàng giả có mã QR.
Những sai lầm thường gặp khi làm mã QR truy xuất
- Dùng chung một mã cho mọi sản phẩm rồi gọi là truy xuất nguồn gốc: người mua không biết sản phẩm thuộc lô nào, kẻ làm giả chỉ cần chụp lại mã.
- Dữ liệu không khớp thực tế: số lô, hạn dùng trên trang quét khác trên bao bì làm mất niềm tin hơn cả việc không có mã.
- Trang quét bắt cài ứng dụng: phần lớn người mua sẽ bỏ qua. Trang nên mở ngay bằng camera điện thoại.
- Không ai theo dõi dữ liệu quét: cảnh báo mã bị quét nhiều lần, ở nhiều nơi chỉ có ích khi có người xử lý.
HangReal giúp gì?
HangReal là phần mềm tạo và quản lý mã QR cho từng sản phẩm, dùng cho cả truy xuất và chống hàng giả:
- Sinh mã QR duy nhất cho từng sản phẩm, người mua quét bằng camera điện thoại, không cần cài app.
- Quản lý thông tin theo lô: xuất xứ, số lô, hạn dùng, tiêu chuẩn, hiển thị trên trang xác thực mang thương hiệu của bạn.
- Cảnh báo quét bất thường và báo cáo lượt quét theo khu vực.
- Tích điểm, đổi quà, quản lý nhà phân phối trên cùng một mã (từ gói Growth QR).
Gói Mini QR từ 3.500.000đ cho 50.000 mã, Growth QR từ 12.000.000đ cho 300.000 mã kèm tích điểm và quản lý nhà phân phối (giá chưa VAT). Xem đầy đủ tại bảng giá.
Câu hỏi thường gặp
Mã QR truy xuất nguồn gốc là gì?
Là mã QR in trên sản phẩm, khi quét hiện thông tin của chính sản phẩm hoặc lô hàng đó như tên, nhà sản xuất, xuất xứ, số lô, hạn dùng và các công đoạn đã qua.
Quét mã QR truy xuất nguồn gốc cần cài ứng dụng không?
Không bắt buộc. Phần lớn điện thoại hiện nay quét QR trực tiếp bằng camera. Doanh nghiệp nên chọn giải pháp mở trang thông tin ngay trên trình duyệt để người mua không phải cài thêm ứng dụng.
Mã QR tạo miễn phí trên mạng có dùng để truy xuất nguồn gốc được không?
Mã QR tĩnh tạo miễn phí chỉ dẫn tới một nội dung cố định, không có dữ liệu theo lô hay từng sản phẩm và không lưu lịch sử quét, nên không đáp ứng được truy xuất nguồn gốc.
Mã QR truy xuất nguồn gốc phải hiển thị những thông tin gì?
Theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP, tối thiểu gồm tên sản phẩm, hình ảnh, tên và địa chỉ đơn vị sản xuất, kinh doanh, xuất xứ, thương hiệu, số lô/mẻ hoặc số sê-ri và hạn sử dụng (nếu có).
Tạo mã QR truy xuất nguồn gốc cho sản phẩm của bạn
Gửi tên sản phẩm và ngành hàng, HangReal sẽ dựng thử trang truy xuất mẫu mang thương hiệu của bạn, miễn phí.
- Nhận demo miễn phí
- Zalo: zalo.me/0943822783
- Hotline: 0868.534.623 · Email: info@hangreal.vn
Bài viết mang tính tổng hợp thông tin, không thay thế tư vấn pháp lý. Cập nhật tháng 10/2026.